Zmiana codziennych przyzwyczajeń zwykle zaczyna się od zauważenia rzeczy, które przedtem wykonywało się prawie automatycznie. Sposób reagowania na stres, odkładanie obowiązków, unikanie skomplikowanych rozmów czy ciągłe porównywanie się z innymi mogą przez długi okres czasu wydawać się łatwą częścią dnia. Dopiero obserwacja własnych zachowań pozwala sprawdzić, które z nich w rzeczywistości służą określonym celom, a które utrudniają ich realizację.

Pytanie, jak zmodyfikować swoje życie, nie musi zatem oznaczać nagłego przewrócenia codzienności do góry nogami. Na prawdę bardzo często chodzi raczej o rozpoznanie powtarzających się schematów i stopniowe modyfikowanie tych elementów, na które dana osoba ma realny wpływ. W praktyce znaczenie moraz określenie, czego poprawnie oczekuje się od zmiany. Całkiem inaczej wygląda praca nad lepszą organizacją czasu, inaczej nad relacjami, a jeszcze całkiem inaczej nad sposobem reagowania w sytuacjach napięcia.

W tym kontekście na prawdę często pojawia się pojęcie rozwój osobisty, które obejmuje wiele różnych działań i nie ma jednego, uniwersalnego przebiegu (sprawdź również: rozwój osobisty ebook). Dla jednej osoby będzie to nauka planowania i wyznaczania granic, dla innej zdobywanie nowych umiejętności lub praca nad sposobem komunikowania własnych potrzeb. Ważne jest rozróżnienie pośród konkretną zmianą zachowania a samym zdobywaniem wiedzy. Można przeczytać wiele książek dotyczących organizacji, motywacji czy relacji, a jednocześnie nie zmienić żadnego normalnego nawyku. Z drugiej strony wręcz niewielka modyfikacja rutyny może ujawnić problemy, których wcześniej nie było widać. Przykładowo uwarunkowanie bardziej realistycznego planu dnia może zademonstrować, że trudność nie wynika z braku czasu, lecz z częstego przerywania pracy. W takich przypadkach przydatne jest sprawdzanie efektów własnych decyzji zamiast zakładania z góry, że określona forma będzie dopasowana dla każdego.

W opisach pracy nad nawykami i sposobem myślenia można też spotkać określenie programowanie umysłu podświadomego. Jest ono używane w różnych kontekstach, między innymi przy omawianiu automatycznych reakcji, przekonań oraz utrwalonych możliwości interpretowania zdarzeń. Warto natomiast zachować ostrożność wobec uproszczonego przedstawiania umysłu jako systemu, który można dowolnie „przeprogramować” za pomocą pojedynczych technik (więcej: ebook o rozwoju osobistym). Na zachowanie wpływa sporo czynników, takich jak wcześniejsze doświadczenia, aktualna sytuacja, emocje, środowisko oraz wyuczone schematy działania. Powtarzanie określonej czynności może sprzyjać utrwalaniu nawyku, ale nie oznacza automatycznej zmiany wszystkich związanych z nim przekonań. W praktyce pomocne bywa dokładne określenie sytuacji, w których pojawia się konkretny schemat, oraz sprawdzenie, co zwykle następuje wprost przed nim i po nim. Taka obserwacja umożliwia pracować nad konkretnym zachowaniem zamiast traktować przemianę jako abstrakcyjny proces.

Nie każda próba przekształceń własnego życia przebiega w sposób równy. Początkowa motywacja może być wysoka, a po kilku tygodniach pojawia się zmęczenie, brak czasu albo powrót do wcześniejszych przyzwyczajeń. Jest to też moment, w którym warto wycenić, czy przyjęte założenia były możliwe do utrzymania w zwyczajnych warunkach. Zbyt duża liczba zmian naraz na prawdę bardzo często utrudnia zobowiązanie, co realnie przyniosło określony skutek. Z kolei bardzo nieznaczny zakres działania może nie dawać wystarczających informacji o tym, czy obrany kierunek ma sens. Dlatego obserwowanie własnych reakcji, zapisywanie powtarzających się trudności i korygowanie wcześniejszych wymogów może być częścią dłuższego procesu. Zmiana sposobu działania nie za każdym razem oznacza wyeliminowanie określonych zachowań. Niekiedy chodzi o nauczenie się rozpoznawania momentu, w którym pojawia się stary schemat, i świadome wybranie innej reakcji. Takie podejście daje możliwość patrzeć na przekształcenie bardziej praktycznie, bez oczekiwania natychmiastowych wyników i bez przypisywania jednej technice odpowiedzialności za cały proces.

Źródło: Potęga podświadomości.